OpenData
ชุดข้อมูลเปิดภาครัฐ
แพลตฟอร์มเผยแพร่ข้อมูลสาธารณะ เพื่อความโปร่งใส ตรวจสอบได้
และเปิดโอกาสให้ประชาชนนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์
ระบบนี้คืออะไร?
OpenData อบจ.พะเยา คือระบบสารสนเทศเพื่อ เปิดเผยข้อมูลขององค์การบริหารส่วนจังหวัดพะเยา ให้ประชาชน ภาคเอกชน และหน่วยงานภายนอกเข้าถึงได้อย่างอิสระ ครอบคลุมทั้ง ชุดข้อมูลเปิด (Open Dataset) แผนพัฒนาท้องถิ่น งบประมาณ โครงการ และสัญญา โดยสามารถดาวน์โหลดหรือเชื่อมต่อผ่าน API ได้หลายรูปแบบ
เป้าหมายหลักของระบบ
เปิดข้อมูลสาธารณะ
เผยแพร่ชุดข้อมูลของ อบจ. ให้ดาวน์โหลดได้ฟรี ไม่ต้องลงทะเบียน
ติดตามแผนและงบประมาณ
แสดงแผนพัฒนาท้องถิ่น 5 ปี รายการงบประมาณ และโครงการอย่างละเอียด
ตรวจสอบได้
ประชาชนสามารถตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณและสัญญาโครงการได้
เชื่อมต่อข้อมูล
รองรับ API, RSS และมาตรฐาน Linked Data (RDF) สำหรับนักพัฒนา
โมดูลหลักในระบบ
หน้าหลัก — ชุดข้อมูลเปิด
แคตตาล็อกชุดข้อมูลทั้งหมด จัดหมวดหมู่ตามประเภท
- ค้นหาและกรองด้วย Search Panes
- ดาวน์โหลด 8 รูปแบบ
- บันทึกสถิติการดาวน์โหลด
แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ. 2566–2570)
Dashboard วิเคราะห์แผนพัฒนา 5 ปี แบบ Interactive
- กราฟงบประมาณรายปีและยุทธศาสตร์
- กรองตามยุทธศาสตร์ / ประเภทแผน
- แสดง KPI และรายละเอียดโครงการ
ข้อบัญญัติ รายการงบประมาณรายจ่าย
ข้อมูลรายจ่ายตามข้อบัญญัติงบประมาณประจำปี
- แยกตามแผนงานและหมวดงบประมาณ
- ครอบคลุมหลายปีงบประมาณ
- ค้นหาและส่งออกข้อมูล
รายการโครงการในข้อบัญญัติงบประมาณ
รายละเอียดโครงการที่อยู่ในข้อบัญญัติงบประมาณ อบจ.พะเยา
- รายชื่อโครงการและวงเงิน
- จัดกลุ่มตามแผนงาน
- ส่งออกและวิเคราะห์ข้อมูล
โครงการก่อหนี้ผูกพัน / ลงนามสัญญา
ติดตามโครงการที่มีการก่อหนี้ผูกพันหรือลงนามในสัญญาแล้ว
- ข้อมูลสัญญาและมูลค่า
- ตรวจสอบภาระผูกพัน
- เพิ่มความโปร่งใสทางการเงิน
สถิติการเข้าใช้งานระบบ
ติดตามการใช้งานและความนิยมของข้อมูล
- จำนวนผู้เข้าชมรายวัน/รายเดือน
- สถิติการดาวน์โหลดแต่ละรูปแบบ
- กราฟแสดงแนวโน้มการใช้งาน
ระบบจัดการ (สำหรับเจ้าหน้าที่)
ส่วนผู้ดูแลระบบสำหรับเจ้าหน้าที่ อบจ.
- จัดการชุดข้อมูล (เพิ่ม/แก้ไข/ลบ)
- อัปโหลดข้อมูลจาก Excel
- จัดการผู้ใช้งานระบบ
ข้อมูล Machine Readable — ข้อดี ข้อเสีย และมาตรฐาน
Machine Readable (ข้อมูลที่เครื่องอ่านได้) คือข้อมูลที่จัดอยู่ในรูปแบบโครงสร้าง ซึ่งซอฟต์แวร์ ระบบ API หรือ Harvester สามารถประมวลผลอัตโนมัติได้โดยไม่ต้องแปลงด้วยมือ ต่างจาก Human Readable เช่น PDF สแกน หรือรูปภาพ ที่มนุษย์อ่านได้แต่เครื่องนำไปใช้ต่อยาก ระบบ OpenData อบจ.พะเยาออกแบบให้เก็บข้อมูลใน MySQL แบบตาราง และเผยแพร่ผ่าน JSON, CSV, XML, API, RDF และ RSS ตามหลัก Open Government Data ของไทย
เปรียบเทียบรูปแบบข้อมูล
Machine Readable
- CSV, JSON, XML, API, RDF
- ข้อมูลมีโครงสร้าง แถว–คอลัมน์ ชัดเจน
- เครื่องอ่านและประมวลผลได้ทันที
- เชื่อมต่อ Dashboard, CKAN Harvest ได้
- นำไปวิเคราะห์ รวมข้อมูล สร้างแอปต่อได้
Human Readable เท่านั้น
- PDF สแกน, รูปภาพ, เอกสาร Word ล็อกฟอร์แมต
- อ่านได้ด้วยตา แต่ดึงข้อมูลอัตโนมัติยาก
- ต้องคีย์ข้อมูลใหม่หรือ OCR ก่อนใช้งาน
- ไม่เหมาะกับ Harvest / API / Data Integration
- ต้นทุนการนำกลับมาใช้ซ้ำสูงกว่า
ข้อดีและข้อเสียของการจัดเก็บแบบ Machine Readable
ข้อดี
- นำกลับมาใช้ซ้ำได้ — ประชาชน ภาคเอกชน และหน่วยงานอื่นใช้ข้อมูลต่อได้โดยไม่ต้องขอซ้ำ
- โปร่งใสและตรวจสอบได้ — เปรียบเทียบ วิเคราะห์ และติดตามการเปลี่ยนแปลงได้ง่าย
- เชื่อมระบบอัตโนมัติ — รองรับ API, RSS, CKAN Harvest และ Dashboard ภายในองค์กร
- ลดต้นทุนระยะยาว — ลดการคีย์ข้อมูลซ้ำและการจัดทำรายงานด้วยมือ
- สอดคล้องมาตรฐานรัฐ — ตรงกับเกณฑ์ GDCatalog, data.go.th และ Open Data 5 ดาว
- เปิดโอกาสนวัตกรรม — นักพัฒนาสร้างแอป แผนที่ หรือวิเคราะห์เชิงลึกจากข้อมูลดิบ
ข้อเสีย / ข้อจำกัด
- ต้องจัดโครงสร้างล่วงหน้า — กำหนดฟิลด์ ชนิดข้อมูล และรูปแบบให้สม่ำเสมอ
- ต้องการทักษะเทคนิค — การใช้ API/JSON อาจยากสำหรับผู้ใช้ทั่วไปที่ไม่คุ้นเทคโนโลยี
- คุณภาพขึ้นกับการป้อนข้อมูล — ข้อมูลซ้ำ ค่าว่าง หรือรหัสไม่ตรงมาตรฐานส่งผลต่อการใช้งาน
- ไม่แทนเอกสารอ่านง่ายทั้งหมด — บางครั้งยังต้องมี PDF/รายงานสรุปสำหรับมนุษย์อ่านควบคู่กัน
- ต้องคำนึงถึงความปลอดภัย — ข้อมูลส่วนบุคคลหรือความลับต้องกรองก่อนเผยแพร่
- ต้นทุนเริ่มต้น — การออกแบบ schema, metadata และระบบ export ต้องลงทุนก่อน
ระดับความเปิดของข้อมูล (5-Star Open Data)
เกณฑ์มาตรฐานการจัดเก็บข้อมูล Machine Readable
โครงสร้างข้อมูล (Structured Data)
เก็บเป็นตาราง มีหัวคอลัมน์ (schema) ชัดเจน แยกระหว่างข้อมูลกับ metadata ไม่ฝังในเอกสารรูปภาพ
รูปแบบเปิด (Open Format)
ใช้ CSV, JSON, XML, API — หลีกเลี่ยงไฟล์ล็อกฟอร์แมตเฉพาะเจาะจง ไม่ต้องซื้อซอฟต์แวร์เพื่ออ่าน
การเข้ารหัสอักขระ UTF-8
รองรับภาษาไทยและอักขระพิเศษ ป้องกันตัวอักษรเพี้ยนเมื่อ export หรือ harvest
Metadata ครบถ้วน
ระบุชื่อชุดข้อมูล คำอธิบาย องค์กร หมวดหมู่ แท็ก สัญญาอนุญาต และวันที่แก้ไขล่าสุด ตามมาตรฐาน CKAN
ความสม่ำเสมอของฟิลด์
ใช้ชื่อคอลัมน์ รหัสอ้างอิง และหน่วยวัดเดียวกันทุกชุดข้อมูล ไม่เปลี่ยนความหมายโดยไม่แจ้ง
การเข้าถึงผ่าน API / Resource URL
มี URL ถาวรสำหรับดาวน์โหลดและเรียกข้อมูล เช่น export.php?RPTYPE=7&REPORT=…
คุณภาพข้อมูล (Data Quality)
ตรวจสอบค่าว่าง ข้อมูลซ้ำ ความถูกต้องของตัวเลขและวันที่ก่อนเผยแพร่สู่สาธารณะ
ธรรมาภิบาลข้อมูล
เปิดเฉพาะข้อมูลสาธารณะ ไม่รวมข้อมูลส่วนบุคคล/ความลับ ระบุสัญญาอนุญาต Open Data Common
การอัปเดตและติดตาม
บันทึกวันที่แก้ไข ติดตามสถิติการดาวน์โหลด และอัปเดต catalog กลางผ่าน Harvest เป็นระยะ
export.php
กำหนด metadata ใน maindataset และเชื่อมต่อ catalog กลางผ่าน CKAN Harvest
เพื่อให้ข้อมูลของ อบจ.พะเยา ค้นพบได้ ใช้ซ้ำได้ และเครื่องประมวลผลได้ ตามมาตรฐาน Open Government Data
โครงสร้างการทำงานของระบบ
หลักการ Harvest และ Metadata (CKAN Open Data)
แพลตฟอร์ม GDCatalog และ data.go.th ใช้ซอฟต์แวร์ CKAN
(Comprehensive Knowledge Archive Network) เป็นมาตรฐานจัดการชุดข้อมูลเปิดของภาครัฐ
ระบบ OpenData อบจ.พะเยาทำหน้าที่เป็น แหล่งข้อมูลต้นทาง (Source)
จัดทำ Metadata และ Resource URLs แล้วให้ CKAN Harvester บนระบบกลาง
ดึง (Harvest) ข้อมูลคำอธิบายไปจัดแสดงในบัญชีข้อมูลจังหวัด/ประเทศ
โดยผู้ใช้ยังดาวน์โหลดไฟล์จริงผ่านลิงก์ Resource ที่ชี้กลับมายัง export.php ของระบบนี้
จัดทำชุดข้อมูล
เจ้าหน้าที่อัปโหลด/แก้ไขผ่าน managedataset.php
สร้าง Metadata
บันทึกชื่อ หมวดหมู่ องค์กร และ Resource URLs
CKAN Harvester
ระบบกลางดึง metadata ตามรอบเวลา
Catalog กลาง
จัดเก็บใน GDCatalog / data.go.th
เข้าถึงสาธารณะ
ค้นหา ดาวน์โหลด หรือเรียก API
องค์ประกอบหลักตามมาตรฐาน CKAN
Dataset
ชุดข้อมูลหนึ่งรายการ มีชื่อ คำอธิบาย องค์กรเจ้าของ และสัญญาอนุญาต เทียบเท่าหนึ่งแถวใน maindataset
Resource
ไฟล์หรือบริการเข้าถึงข้อมูลจริง เช่น CSV, JSON, XML, API, RDF, RSS ผ่าน export.php
Organization
หน่วยงานเผยแพร่ — องค์การบริหารส่วนจังหวัดพะเยา (phayao_pao)
Group / Tag
จัดหมวดหมู่และแท็กค้นหา เช่น งบประมาณ แผนพัฒนาท้องถิ่น การบริการประชาชน
License
สัญญาอนุญาตการใช้งาน เช่น Open Data Common — ระบุว่าใช้งาน แก้ไข และเผยแพร่ต่อได้
Harvest Source
แหล่งปลายทางที่ลงทะเบียน URL ของระบบต้นทาง เพื่อให้ Harvester อัปเดต catalog อัตโนมัติ